General Knowledge: Nepal and Current Affairs

(a) विद्यादेवी भण्डारी

विद्यादेवी भण्डारी सन् २०१५ (वि.सं. २०७२) मा नेपालको प्रथम महिला राष्ट्रपतिका रूपमा निर्वाचित भइन् र सन् २०१८ मा दोस्रो कार्यकालका लागि पुनः निर्वाचित भइन्। ओनसरी घर्ती प्रथम महिला सभामुख हुन्।

(c) वि.सं. २०७२ साल असोज ३

नेपालको संविधान २०७२ साल असोज ३ गते (२० सेप्टेम्बर २०१५) मा संविधानसभाबाट जारी (प्रवर्तन) भएको हो। यसै दिनलाई संविधान दिवसका रूपमा मनाइन्छ।

(a) मे १

अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस (मे डे) हरेक वर्ष मे १ तारिखमा मनाइन्छ। सन् १८८६ मा अमेरिकाको सिकागो सहरमा आठ घण्टा कामको माग गर्दै भएको श्रमिक आन्दोलनको सम्झनामा सन् १८८९ मा दोस्रो इन्टरनेसनलले मे १ लाई अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस घोषणा गरेपछि सन् १८९० देखि यो दिवस विश्वभर मनाउन थालिएको हो। नेपालमा पनि मे १ का दिन (नेपाली मिति वर्षअनुसार फरक पर्ने) सार्वजनिक बिदा दिई यो दिवस मनाइन्छ।

(a) २४ अक्टोबर १९४५

संयुक्त राष्ट्रसंघको स्थापना सन् १९४५ अक्टोबर २४ मा भएको हो। दोस्रो विश्वयुद्धपछि सन् १९४५ जुन २६ मा सान फ्रान्सिस्कोमा ५० राष्ट्रले संयुक्त राष्ट्रसंघको बडापत्रमा हस्ताक्षर गरे र सोही वर्ष अक्टोबर २४ मा बडापत्र लागू भई संयुक्त राष्ट्रसंघ अस्तित्वमा आयो। नेपाल सन् १९५५ मा संयुक्त राष्ट्रसंघको सदस्य बनेको हो।

(c) त्रिभुजाकार

नेपालको राष्ट्रिय झन्डा विश्वको एक मात्र चतुर्भुज नभएको झन्डा हो, जुन दुई त्रिभुज (दुई पेनन्ट) मिलेर बनेको हुन्छ।

(a) रारा

रारा ताल मुगु जिल्लामा अवस्थित नेपालको सबैभन्दा ठूलो ताल हो (क्षेत्रफल करिब १०.८ वर्ग किमी, समुद्री सतहबाट करिब २,९९० मि. उचाइ)। शे-फोक्सुण्डो (डोल्पा) नेपालको सबैभन्दा गहिरो ताल हो, फेवा पोखरा (कास्की) को ताल हो भने तिलिचो मनाङ जिल्लाको अन्नपूर्ण क्षेत्रमा पर्ने अति उच्च हिमताल हो।

(a) सगरमाथा

सगरमाथा (८,८४८.८६ मिटर) नेपालको सबैभन्दा अग्लो हिमाल मात्र नभई विश्वको सर्वोच्च शिखर हो। कञ्चनजङ्घा (८,५८६ मि.) दोस्रो, ल्होत्से (८,५१६ मि.) तेस्रो र मकालु (८,४८५ मि.) चौथो अग्लो हिमाल हुन्।

(a) गुराँस

नेपालको राष्ट्रिय फूल गुराँस (Rhododendron arboreum) हो। यो विशेष गरी हिमाली तथा पहाडी क्षेत्रमा १,५०० मिटरदेखि ३,००० मिटर उचाइसम्म फुल्ने गर्दछ र यसको लालीमय सौन्दर्यले राष्ट्रिय पहिचान झल्काउँछ।

(a) गाई

नेपालको राष्ट्रिय पशु गाई हो। यसलाई २०११ सालमा राष्ट्रिय पशु घोषणा गरिएको थियो र यो हिन्दू धर्ममा पवित्र तथा पूजनीय मानिन्छ।

(b) २०१०

SAARC Development Fund (SDF) को स्थापना सन् २०१० (वि.सं. २०६७) मा भएको हो र यसको सचिवालय भुटानको थिम्पुमा रहेको छ।

(a) ५

संयुक्त राष्ट्रसंघको सुरक्षा परिषद्मा ५ स्थायी सदस्य राष्ट्र छन् — अमेरिका, बेलायत, फ्रान्स, रुस र चीन।

(a) United Nations Development Programme

UNDP को पूरा नाम United Nations Development Programme हो। यो संयुक्त राष्ट्रसंघको विकाससम्बन्धी कार्यक्रम हो, जसले गरिबी निवारण, सुशासन र दिगो विकासमा सहयोग गर्दछ।

(a) भलिबल

नेपाल सरकारले २०१७ सालमा भलिबललाई नेपालको राष्ट्रिय खेल घोषणा गरेको हो। त्यसैले नेपालको राष्ट्रिय खेल भलिबल हो।

(c) कर्णाली

कर्णाली नदी नेपालको सबैभन्दा लामो नदी हो — यसको लम्बाइ करिब ५०७ किमी छ र यो नेपालभित्रै सबैभन्दा लामो दूरी बग्ने नदी हो। कोशी पानीको मात्राले सबैभन्दा ठूलो भए पनि लम्बाइमा कर्णालीभन्दा कम छ।

(c) तिलिचो

तिलिचो ताल (मनाङ जिल्ला, समुद्री सतहबाट करिब ४,९१९ मि. उचाइ) नेपालको सबैभन्दा ठूलो हिमताल हो। विकल्प (a) रारा नेपालको सबैभन्दा ठूलो ताल भए पनि यो हिमताल होइन (भूपर्पटीय/नदी-अवरोधबाट बनेको), (b) फेवा पनि हिमताल होइन, र (d) शे-फोक्सुण्डो हिमताल भए पनि यो नेपालको सबैभन्दा गहिरो तालका रूपमा परिचित छ।

(a) डाँफे

नेपालको राष्ट्रिय पक्षी डाँफे (Himalayan Monal) हो। यो पक्षी मुख्यतया हिमाली क्षेत्रमा पाइन्छ र यसको रङ्गीन प्वाँखका कारण यसलाई राष्ट्रिय पक्षीको मान्यता दिइएको छ।

(c) त्रिभुजाकार

नेपालको राष्ट्रिय झन्डा दुईवटा त्रिभुज (ज्वाला) मिलेर बनेको छ — त्यसैले यसको आकार त्रिभुजाकार हुन्छ। यो संसारमै एक मात्र गैर-चतुर्भुज (non-quadrilateral) राष्ट्रिय झन्डा हो।

(b) मौलिक हक

नेपालको संविधानको भाग ३ "मौलिक हक" अन्तर्गत धारा १६ मा "ससम्मान बाँच्न पाउने हक" उल्लेख गरिएको छ — प्रत्येक व्यक्तिलाई ससम्मानपूर्वक बाँच्ने अधिकार हुनेछ।

(b) ३

नेपालको संविधानको धारा ५६ (राज्य शक्ति र स्रोतको बाँडफाँट) अनुसार राज्य शक्ति संघ, प्रदेश र स्थानीय तह — यी तीन तहबीच बाँडफाँट गरिएको छ।

(a) १

नेपालको संविधानको धारा ७६ को उपधारा (१) मा प्रधानमन्त्रीको नियुक्ति सम्बन्धी व्यवस्था छ — प्रतिनिधि सभाको निर्वाचनको अन्तिम परिणाम घोषणा भएको मितिले ३० दिनभित्र राष्ट्रपतिले प्रतिनिधि सभामा बहुमत प्राप्त दलको संसदीय दलको नेतालाई प्रधानमन्त्रीमा नियुक्त गर्नेछ।

(a) प्रतिनिधि सभाको गठन

नेपालको संविधान २०७२ को भाग ५ (संघीय व्यवस्थापिका) अन्तर्गत धारा ८४ मा प्रतिनिधि सभाको गठनसम्बन्धी व्यवस्था गरिएको छ — प्रतिनिधि सभामा २७५ सदस्य रहने, जसमध्ये १६५ जना एकल सदस्यीय निर्वाचन क्षेत्रबाट प्रत्यक्ष निर्वाचित र ११० जना समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित हुने। (राष्ट्रिय सभाको गठन धारा ८५ मा छ।)

(a) संघीय व्यवस्थापिका

धारा १०१ "महाअभियोग" सम्बन्धी व्यवस्था हो। प्रतिनिधिसभाका कुल सदस्यको कम्तीमा एक चौथाइले राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानन्यायाधीश, सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश र संवैधानिक निकायका पदाधिकारीविरुद्ध महाअभियोगको प्रस्ताव दर्ता गर्न सक्छन् र संघीय संसद्को संयुक्त बैठकमा दुई तिहाइ बहुमतले पदमुक्त हुन्छन्। यो व्यवस्था भाग ८ (संघीय व्यवस्थापन) मा रहेकाले दिइएका विकल्पमध्ये संघीय व्यवस्थापिका सबैभन्दा नजिकको उत्तर हो।

(d) न्यायपालिका

धारा १४८ ले "जिल्ला अदालत" को व्यवस्था गरेको छ: प्रत्येक जिल्लामा एक जिल्ला अदालत रहने र प्रदेश कानुनबमोजिम गठित स्थानीय स्तरका न्यायिक निकाय जिल्ला अदालतको मातहतमा रहने। यो संविधानको भाग ११ (न्यायपालिका) अन्तर्गत पर्ने भएकाले दिइएका विकल्पमध्ये न्यायपालिका नै सही उत्तर हो।

धारा २६८ ले नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल, नेपाल र राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग सम्बन्धी व्यवस्था गरेको छ: संघीय तहमा नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल र राष्ट्रिय अनुसन्धान विभाग रहने, प्रत्येक प्रदेशमा प्रदेश प्रहरी रहने र सञ्चालन तथा समन्वय संघीय कानुनबमोजिम हुने।

दिइएका चारै विकल्प (संविधान संशोधन, संरक्षण, व्याख्या, अधिकार) यो व्यवस्थासँग मेल खाँदैनन्। संविधान संशोधनको व्यवस्था धारा २७४ मा छ।

(a) पोखरा

गण्डकी प्रदेशको राजधानी पोखरा हो। हाल नेपालमा ७ प्रदेशमध्ये गण्डकी प्रदेशको स्थायी राजधानी पोखरा (कास्की जिल्ला) तोकिएको छ।

(d) न्युजिल्यान्ड

२०२४ को ICC Women's T20 World Cup (संयुक्त अरब इमिरेट्समा आयोजित) को फाइनलमा न्युजिल्यान्डले दक्षिण अफ्रिकालाई ३२ रनले पराजित गरी पहिलो पटक उपाधि जितेको थियो।

(b) क्यामेरुन

संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाको ७९औं अधिवेशन (सन् २०२४–२०२५) को अध्यक्ष क्यामेरुनका फिलेमोन याङ (Philémon Yang) हुन्।