Chapter 6 · 15 hours
पोषण र स्वास्थ्य
SEE past exam questions
Past questions and answers
8 questions set from this chapter. Most repeated first.
- 2082 Chaitra · 1 mark
शरीरमा फलाम तत्त्वको कमी हुँदा कुन रोग लाग्दछ ?
Answer
शरीरमा फलाम तत्त्वको कमी हुँदा रक्तअल्पता (एनिमिया) रोग लाग्छ, किनकि फलाम नपुग्दा रातो रक्तकोषिकामा हिमोग्लोबिन पर्याप्त बन्न सक्दैन।
Answer checked by Claude Sonnet · Oct 21, 2026
Test yourself · 1 MCQ
Loading…
- 2082 Pre-board · PABSON Set A · 1 mark
रक्त अल्पता शरीरमा कुन खनिज तत्त्वको कमीबाट लाग्छ ?
Which mineral deficiency in the body causes Anaemia?
Answer
रक्त अल्पता (एनिमिया) शरीरमा आइरन (फलाम) नामक खनिज तत्त्वको कमीबाट लाग्छ। आइरनको कमी हुँदा रातो रक्तकोषमा हिमोग्लोबिन बन्न नपुगेर रगतमा हिमोग्लोबिन घट्छ।
Answer checked by Claude Sonnet · Oct 21, 2026
Test yourself · 1 MCQ
Loading…
- 2082 Pre-board · PABSON Set A · 5 marks
कुपोषण भनेको के हो ? कुपोषणका चारओटा कारणहरू लेख्नुहोस् ।
What is malnutrition? Write four causes of malnutrition.
Answer
कुपोषण: शरीरलाई आवश्यक पर्ने पोषक तत्त्वहरू आवश्यकताभन्दा कम वा बढी मात्रामा वा असन्तुलित रूपमा प्राप्त हुँदा उत्पन्न हुने शारीरिक अवस्थालाई कुपोषण भनिन्छ।
कुपोषणका चारओटा कारणहरू:
१. गरिबी: पर्याप्त पोषणयुक्त खाद्यान्न किन्न आर्थिक क्षमता नहुनु।
२. पोषणसम्बन्धी ज्ञानको कमी: कुन खाना पोषिलो हुन्छ र सन्तुलित आहार कसरी लिने भन्ने जानकारी नहुनु तथा गलत खानपानका बानी हुनु।
३. बारम्बार हुने रोग र सरसफाइको कमी: झाडापखाला, जुकाजस्ता सङ्क्रमणले पोषक तत्त्व सोसिन नदिनु वा खेर जानु।
४. खाद्यान्न अभाव र अनुचित बालबालिका स्याहार: उत्पादन कम हुनु, खाद्य असुरक्षा, शिशुलाई स्तनपान र पूरक आहार समयमा नदिनु।
Answer checked by Claude Sonnet · Oct 21, 2026
Test yourself · 2 MCQs
Loading…
- CDC Class 10 Health and Physical Education model question · 8 marks
कुपोषणको अर्थ बताउनुहोस् । कुपोषणबाट सुरक्षित रहनका लागि आफ्नो समाजमा उपलब्ध खानेकुराहरूको माध्यमबाट सन्तुलित भोजनको पर्याप्तता वा अपर्याप्तता विश्लेषण गर्नुहोस् ।
Answer
कुपोषणको अर्थ
शरीरलाई चाहिने पोषक तत्व (कार्बोहाइड्रेट, प्रोटिन, बोसो, भिटामिन, खनिज र पानी) आवश्यक मात्रा र सन्तुलनमा नपुग्दा वा आवश्यकताभन्दा बढी हुँदा देखिने अवस्थालाई कुपोषण भनिन्छ। यो दुई प्रकारको हुन्छ:
- अपर्याप्त पोषण (Under-nutrition): जस्तै कम तौल, ख्याउटे (मरास्मस), क्वासियोर्कर, रक्तअल्पता, गलगाँड, रतौंधी।
- अधिक पोषण (Over-nutrition): चिल्लो र गुलियो बढी खाँदा हुने मोटोपन, मधुमेह, उच्च रक्तचाप।
हाम्रो समाजमा सन्तुलित भोजनको पर्याप्तता वा अपर्याप्तता विश्लेषण
| पोषक तत्व | स्थानीय स्रोत | अवस्था |
|---|---|---|
| कार्बोहाइड्रेट | धान, मकै, गहुँ, कोदो, फापर, आलु | प्रायः पर्याप्त |
| प्रोटिन | दाल, भटमास, गेडागुडी, अण्डा, माछा, मासु, दूध | धेरै परिवारमा अपर्याप्त |
| भिटामिन र खनिज | हरियो सागसब्जी, फलफूल, गुन्द्रुक | मौसम र पहुँचअनुसार कम |
| बोसो | तेल, घिउ, नट्स | पर्याप्त वा अधिक, सहरमा अत्यधिक |
पर्याप्त हुने पक्ष: अन्न, तरकारी र दाल स्थानीय रूपमा उत्पादन हुन्छन्, जसले सन्तुलित भोजन बनाउन सकिने आधार दिन्छन्।
अपर्याप्त हुने कारण:
- गरिबी: दाल, माछामासु, दूध, फलफूल किन्न नसक्नु।
- अज्ञानता: भात मात्र खाने बानी, बालबालिकालाई पोषिलो खाना नखुवाउनु र बिरामी हुँदा परहेजजस्ता गलत मान्यता।
- भौगोलिक विकटता: हिमाली र दुर्गम क्षेत्रमा ताजा तरकारी, फलफूल र दूध पुग्न कठिन हुनु।
- मौसमी अभाव: हिउँदमा तरकारी र फलफूल कम हुनु।
- जङ्क फुडको प्रयोग: सहरमा चाउचाउ, पिज्जा र कोल्ड ड्रिङ्क बढी खाइनु।
- भण्डारण र संरक्षणको कमी: उत्पादित खाद्यपदार्थ सडेर वा बिग्रेर खेर जानु।
निष्कर्ष: हाम्रो समाजमा सन्तुलित भोजनका स्रोत उपलब्ध भए पनि गरिबी, अज्ञानता र असमान वितरणले भोजन धेरै परिवारका लागि अपर्याप्त छ। स्थानीय खाद्यान्नको सदुपयोग, पोषण शिक्षा र किचेन गार्डेनले कुपोषणबाट बच्न सकिन्छ।
Answer checked by Claude Sonnet · Oct 21, 2026
Test yourself · 2 MCQs
Loading…
- Important Edu Notes: SEE Health and Physical Education · 1 mark
भिटामिन 'इ' का कुनै दुईओटा फाइदा लेख्नुहोस् ।
Write any two benefits of vitamin E.
Answer
भिटामिन 'इ' का दुईओटा फाइदा:
- (क) यो एन्टिअक्सिडेन्टका रूपमा काम गरी कोषलाई क्षति हुनबाट जोगाउँछ।
- (ख) छाला, कपाल र प्रजनन स्वास्थ्य राम्रो राख्न र रातो रक्तकोषको रक्षा गर्न मद्दत गर्छ।
Answer checked by Claude Sonnet · Oct 21, 2026
Test yourself · 1 MCQ
Loading…
- Important Edu Notes: SEE Health and Physical Education · 5 marks
पोषणको परिचय दिई पोषणको वर्गीकरण गर्नुहोस् ।
Introduction to nutrition and classify it into types.
Answer
परिचय: पोषण भनेको खाएको खानाबाट शरीरले आवश्यक तत्त्वहरू प्राप्त गरी तिनको पाचन, अवशोषण र उपयोग गर्ने प्रक्रिया हो। यसले शरीरलाई वृद्धि, ऊर्जा, मर्मतसम्भार र रोगसँग लड्ने शक्ति दिन्छ।
पोषणको वर्गीकरण: शरीरलाई चाहिने मात्राका आधारमा पोषक तत्त्वलाई दुई भागमा बाँडिन्छ।
(क) बृहत् पोषक तत्त्व (Macronutrients): शरीरलाई धेरै मात्रामा चाहिने तत्त्वहरू।
- कार्बोहाइड्रेट: ऊर्जा दिन्छ।
- प्रोटिन: शरीरको वृद्धि र क्षयपूर्ति गर्छ।
- चिल्लो (लिपिड): ऊर्जा सञ्चय गर्छ र तातो कायम राख्छ।
(ख) सूक्ष्म पोषक तत्त्व (Micronutrients): थोरै मात्रामा चाहिने तर अत्यावश्यक तत्त्वहरू।
- भिटामिन: रोगप्रतिरोध क्षमता बढाउँछ र शरीरका क्रियाकलाप नियमित गर्छ।
- खनिज पदार्थ: हड्डी, दाँत र रगतको निर्माणमा सहयोग गर्छ।
यी बाहेक पानी र रेसा पनि शरीरका लागि आवश्यक मानिन्छन्।
Answer checked by Claude Sonnet · Oct 21, 2026
Test yourself · 2 MCQs
Loading…
- Important Edu Notes: SEE Health and Physical Education · 5 marks
अत्यावश्यक चिल्लोको परिचय दिई यसका फाइदाहरू लेख्नुहोस् ।
Introduce essential lipid and write down its benefits in brief.
Answer
परिचय: अत्यावश्यक चिल्लो (essential lipid/fatty acid) त्यस्तो चिल्लो हो जुन शरीरले आफैँ बनाउन सक्दैन, त्यसैले खानाबाट नै लिनुपर्छ। उदाहरण: ओमेगा-३ र ओमेगा-६ फ्याटी एसिड। यी माछा, अखरोट, तोरी, सोयाबिन र सूर्यमुखीको तेलमा पाइन्छन्।
फाइदाहरू:
- मस्तिष्क र स्नायु प्रणालीको विकास र सञ्चालनमा मद्दत गर्छ।
- कोषको भित्ता (झिल्ली) निर्माणमा सहयोग गर्छ।
- खराब कोलेस्ट्रोल घटाई मुटुलाई स्वस्थ राख्छ।
- छाला र कपाललाई स्वस्थ राख्छ।
- शरीरमा सुजन घटाउन र रोगप्रतिरोध क्षमता बढाउन मद्दत गर्छ।
Answer checked by Claude Sonnet · Oct 21, 2026
Test yourself · 2 MCQs
Loading…
- Important Edu Notes: SEE Health and Physical Education · 5 marks
कार्बोहाइड्रेटको परिचय दिई सामान्य र जटिल कार्बोहाइड्रेटबिच भिन्नता देखाउनुहोस् ।
Introduce carbohydrates and show the differences between simple and complex carbohydrates.
Answer
परिचय: कार्बोहाइड्रेट कार्बन, हाइड्रोजन र अक्सिजनबाट बनेको पोषक तत्त्व हो। यो शरीरको मुख्य ऊर्जाको स्रोत हो, र १ ग्राम कार्बोहाइड्रेटले करिब ४ क्यालोरी ऊर्जा दिन्छ। यो भात, रोटी, आलु, मकै र चिनीमा पाइन्छ।
सामान्य र जटिल कार्बोहाइड्रेटबिचको भिन्नता:
| आधार | सामान्य कार्बोहाइड्रेट | जटिल कार्बोहाइड्रेट |
|---|---|---|
| संरचना | एक वा दुई चिनी इकाइबाट बनेको सरल संरचना | धेरै चिनी इकाई जोडिएर बनेको जटिल संरचना |
| पाचन | छिटो पच्छ | ढिलो पच्छ |
| ऊर्जा | तुरुन्त ऊर्जा दिन्छ तर छिट्टै सकिन्छ | ऊर्जा लामो समयसम्म दिन्छ |
| रगतमा चिनी | रगतमा चिनीको मात्रा तुरुन्त बढाउँछ | रगतमा चिनीको मात्रा बिस्तारै बढाउँछ |
| उदाहरण | चिनी, मह, ग्लुकोज, फलफूलको चिनी | अन्न, गेडागुडी, आलु, स्टार्च, रेसा |
Answer checked by Claude Sonnet · Oct 21, 2026
Test yourself · 2 MCQs
Loading…
Questions from SEE 2082 Health and Physical Education, RE-3041 (Board exam, Chaitra 2082 (scan, FM 50)), CDC Class 10 Health and Physical Education model question (2076-curriculum pattern) (CDC model paper, FM 50), Important Edu Notes: SEE Health and Physical Education (OPT.II 3041) Model Set 1 (Model paper (not a board exam), FM 50, 2 hrs, 9x1 + 5x5 + 2x8; undated. Questions only; its solutions were not used.) and PABSON SEE Pre-Board 2082 Health & Physical Education, Set A (PS3041 A) (PABSON pre-board exam, 2082 (paper dated 2081/10/15), FM 50, 1:30 hrs, 9x1+5x5+2x8; read from the scanned paper images only, answers not used.). Answers are written for this site; check them against your class notes.
Chapter titles and hours from the official syllabus ↗